Pozew

Interpelacja nr 2529

Interpelacja nr 2529

do ministra pracy i polityki społecznej

w sprawie realizacji zadań nałożonych na ministra pracy i polityki społecznej ustawą o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie

Przemoc w rodzinie jest poważnym problemem społecznym, coraz bardziej dostrzeganym w debacie publicznej, jak i coraz lepiej przebijającym się do świadomości obywateli. M.in. należy to zawdzięczać organizacjom pozarządowym oraz środowiskom społecznym, zajmującym się tą problematyką.

Trudno określić skalę problemu przemocy domowej, gdyż zjawisko to napotyka trudności w badaniu. Wyniki obciążone są dużym stopniem niepewności (należy założyć, że są zaniżone) z powodu psychologicznego oporu przed przyznaniem się do agresji okazywanej, jak i doświadczanej. Według oficjalnych danych 5% °(z badań CBOS w 2005 r.) doświadczyło przemocy w domu (19% doświadczyło przemocy fizycznej w ogóle - z reguły poza domem), 12% przynajmniej raz zostało uderzonych przez współmałżonka (partnera, partnerkę), ale już 6% doznało takiej agresji przynajmniej kilkakrotnie. Konflikty w rodzinie są najczęstszym motywem zabójstw w Polsce. Najczęściej identyfikowanymi ofiarami przemocy w rodzinie są kobiety i dzieci.

Statystyka nie oddaje jednak dramatu osób poddanych przemocy. Niech mi wolno będzie przytoczyć przykład z woj. warmińsko-mazurskiego, gdzie przed kilkoma tygodniami znaleziono ciała czworga członków jednej rodziny. Mąż podpalił dom w zemście za to, że żona złożyła pozew o rozwód. (Sam popełnił samobójstwo). W wyniku zatrucia dwutlenkiem węgla zmarła jego żona oraz dwie córki, 15-letnia i 9-letnia. Ów tragiczny przykład jest o tyle znamienny, że dwa miesiące wcześniej mężczyznę skazano na półtora roku więzienia w zawieszeniu na 5 lat, a kurator społeczny informował kuratora sądowego o tym, że mąż groził żonie, że jeśli rozpocznie starania o rozwód, to ją zabije. W konsekwencji mężczyznę wezwano do sądu (prawdopodobnie sąd miał postanowić o odwieszeniu kary), ten jednak w sądzie nie pojawił się. Dalszy ciąg wydarzeń przytoczyłem powyżej. Drastycznie uświadamia to, jak niezwykle energiczne i konsekwentne działania w zakresie przemocy domowej muszą podejmować organy ścigania i jak zdecydowaną politykę w tym względzie powinno prowadzić państwo.

Istotnym krokiem zmierzającym do zapobiegania przemocy w rodzinie jest ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. Nr 180, poz. 1493). Ustawa ma także inicjować i wspierać działania polegające na podnoszeniu świadomości społecznej w zakresie przyczyn i skutków przemocy w rodzinie. Ustawa tworzy także ramy prawne dla instytucji rządowych, samorządowych i pozarządowych w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie.

Wykonując zapisy ustawy, Minister Pracy i Polityki Społecznej opracował Krajowy Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie. Realizatorami programu są organy administracji rządowej, jednostki samorządu terytorialnego, organizacje pozarządowe, Kościoły i inne związki wyznaniowe.

Na mocy ustawy minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego został zobowiązany do określenia standardu podstawowych usług świadczonych przez specjalistyczne ośrodki wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie, a także szczegółowych kierunków prowadzenia oddziaływań korekcyjno-edukacyjnych. Dodatkowo Minister Pracy i Polityki Społecznej został zobligowany do zlecania i finansowania badań, ekspertyz i analiz dotyczących zjawiska przemocy w rodzinie, a także organizowania akcji promujących podnoszenie świadomości społecznej w zakresie przyczyn i skutków przemocy w rodzinie.

Uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy powołany został Międzyresortowy Zespół Monitorujący Realizację Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie, a jeśli tak, to kto wchodzi w jego skład oraz jaki jest zakres i harmonogram działań zespołu na rok 2006?

2. Czy wszyscy wojewodowie powołali wojewódzkich koordynatorów realizacji Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie? Czy każde z województw (poprzez wojewódzkiego koordynatora Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie) ma opracowany program przeciwdziałania przemocy w rodzinie na szczeblu województwa na 2006 r.?

3. Czy dokonana została dogłębna analiza stanu wiedzy teoretycznej i badawczej na temat przemocy w rodzinie, jak i doświadczeń w zapobieganiu przemocy w rodzinie? Jaka jest to skala zjawiska? W jakiej mierze potwierdzone zostały przypuszczenia, że przemoc rodzinna często dotyczy także osób starszych i niepełnosprawnych? Czy określono najważniejsze wady, słabości i problemy dotychczasowego systemu przeciwdziałania przemocy w rodzinie? Czy dokonano analizy istniejących rozwiązań prawnych pod kątem ich skuteczności w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie? Na jakim etapie jest opracowywanie zmian do obowiązujących aktów prawnych?

4. Czy funkcjonuje sieć instytucji wspierających ofiary przemocy w rodzinie? Czy istnieje ogólnodostępna informacja internetowa o wszystkich poradniach przeciwdziałania przemocy w rodzinie, ośrodkach wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie, domach dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży i in.?

5. Czy każda gmina w Polsce realizuje program przeciwdziałania przemocy w rodzinie? Jak jest to monitorowane?

6. Czy funkcjonuje ogólnopolski numer telefonu zaufania dla ofiar przemocy w rodzinie i czy skutecznie kontaktuje on z lokalnymi poradniami, ośrodkami wsparcia, ośrodkami interwencji kryzysowej itp.?

7. Czy opracowane są programy ochrony i pomocy ofiarom przemocy w rodzinie? Jaka jest dostępność w gminach (powiatach, województwach) mieszkań socjalnych dla ofiar przemocy w rodzinie?

8. Jak, w aspekcie prawnym i praktycznym, może być dokonywane izolowanie sprawców od ofiar (w tym zwłaszcza nakaz opuszczenia lokalu, nawet w przypadku gdy jest on głównym lokatorem lub właścicielem mieszkania)?

9. Czy sprawcy przemocy w rodzinie mogą być skazywani na prace użyteczne na rzecz gminy lub instytucji udzielających pomocy osobom pokrzywdzonym? Jeśli tak, to jak często sądy sięgają po takie kary?

10. Kiedy ze strony odpowiednich resortów można będzie się spodziewać raportu z monitorowania programu, który to raport będzie zawierał analizę jakościowej i ilościowej realizacji programu? Kiedy należy się także spodziewać ze strony Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, jako koordynatora programu, dokonania analizy zbiorczej?

11. Na jakim etapie są prace nad rozporządzeniem określającym standard podstawowych usług świadczonych przez specjalistyczne ośrodki wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie, a także szczegółowe kierunki prowadzenia oddziaływań korekcyjno-edukacyjnych?

Z wyrazami szacunku

Poseł Roman Czepe

Warszawa, dnia 19 kwietnia 2006 r.