Pozew

Interpelacja nr 6251

Interpelacja nr 6251

do ministra gospodarki

w sprawie zabezpieczenia interesów odbiorców energii elektrycznej przed nieuzasadnionym wzrostem opłat za dystrybucję energii elektrycznej

Szanowny Panie Ministrze!

W sprawie:

1) zabezpieczenia interesów odbiorców energii elektrycznej przed nieuzasadnionym wzrostem opłat dystrybucji energii elektrycznej spowodowanej:

a) nieuzasadnionym naliczaniem opłat za przekroczenia mocy umownej operatorom systemów dystrybucyjnych przez operatora systemu przesyłowego,

b) stratami finansowymi powstającymi u operatorów systemów dystrybucyjnych na skutek nieudolnego usuwania przez operatora systemu przesyłowego awarii elementów sieci przesyłowej elektroenergetycznej oraz na skutek nieudolnego wypełniania przez operatora systemu przesyłowego obowiązków wynikających z art. 9c ust. 2 ustawy Prawo energetyczne,

2) stworzenia przez operatora systemu przesyłowego, począwszy od 1 stycznia 2007 r., stanu zagrożenia dostaw energii elektrycznej do odbiorców poprzez wypowiedzenie, ze skutkiem na dzień 31.12.2006 r., umów o świadczenie usług przesyłania energii elektrycznej wszystkim krajowym spółkom dystrybucyjnym i niezawarcie nowych umów o świadczenie usług przesyłania energii elektrycznej z 12 spółkami dystrybucyjnymi. Z Komunikatu operatora systemu przesyłowego z dnia 29.12.2006 r. wynika, że zawarł on umowy o świadczenie usług przesyłania energii elektrycznej jedynie z trzema spółkami dystrybucyjnymi.

Uzasadnienie:

Ad 1.a.

W roku 2005 i 2006 jednemu z operatorów systemów dystrybucyjnych operator systemu przesyłowego naliczył opłaty za przekroczenia mocy umownej w wysokości kilkunastu milionów złotych, przy czym przekroczenia mocy umownej u tego operatora systemu dystrybucyjnego zostały spowodowane przyczynami, na które ten operator nie miał wpływu. W związku z tym wystawione przez operatora systemy przesyłowego faktury za przekroczenia mocy umownej nie zostały prze tego operatora systemu dystrybucyjnego zapłacone, z wyjątkiem pierwszej, która została zapłacona z zastrzeżeniem zwrotu. Ponieważ opłaty za przekroczenia mocy umownej zostały naliczone zgodnie z zasadami zawartymi w taryfie operatora systemu przesyłowego zatwierdzonej przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, poszkodowany operator systemu dystrybucyjnego wniósł pozew do sądu o ustalenie nieważności wybranych zapisów taryfy operatora systemu przesyłowego, na podstawie których opłaty za przekroczenia mocy umownej zostały mu naliczone. Niezależnie od tego do sądu w Warszawie operator systemu przesyłowego złożył pozew o zapłatę spornych należności.

Podkreślić należy to, że w świetle ustawy Prawo energetyczne (definicja kosztów uzasadnionych zawarta w art. 3 pkt 21) zapłacona przez operatora systemu dystrybucyjnego opłata za przekroczenia mocy umownej nie może zostać uznana za koszt uzasadniony, nie jest bowiem kosztem niezbędnym prowadzenia działalności przedsiębiorstwa energetycznego. Niemniej jednak opłata za przekroczenia mocy umownej zmniejsza zysk operatora systemu dystrybucyjnego, który zostałby przeznaczony na inwestycje np. poprawiające efektywność funkcjonowania systemu dystrybucyjnego.

Podkreślić należy również to, że:

1) art. 45 ust. 3 ustawy Prawo energetyczne daje ministrowi właściwemu do spraw gospodarki delegację do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad rozliczeń w obrocie energią elektryczną, w tym zgodnie z pkt 9 ust. 4 art. 46 sposobu ustalania opłaty za przekroczenia mocy,

2) art. 9 ust. 3 ustawy Prawo energetyczne daje ministrowi właściwemu do spraw gospodarki delegację do określenia, w drodze rozporządzenia, zasad funkcjonowania systemy elektroenergetycznego.

Pomimo faktu, że nowelizacja ustawy Prawo energetyczne, na mocy której Ministrowi Gospodarki przypisano wyłączność na ustalenie sposobu naliczania opłat za przekroczenie mocy, weszła w życie 3 maja 2005 r., do dnia dzisiejszego nowe rozporządzenie nie zostało wydane. Stąd zasady ustalania opłat za przekroczenia mocy ustala Prezes Urzędu Regulacji Energetyki decyzją administracyjną zatwierdzającą taryfę przedsiębiorstwa energetycznego. W Ministerstwie Gospodarki trwają prace nad redakcją rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemy elektroenergetycznego i rozporządzenia w sprawie zasad kształtowania taryf oraz rozliczeń w obrocie energią elektryczną. Ostatnia edycja projektu rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego nosi datę 10.11.2006 r. i jest zamieszczona na stronie internetowej Ministerstwa Gospodarki. Niestety projekt tego rozporządzenia zawiera definicję mocy umownej, która nie zabezpiecza w dostatecznym stopniu odbiorców energii elektrycznej przed nieuzasadnionym wzrostem opłat dystrybucji energii elektrycznej. Zdefiniowana w tym projekcie moc umowna co prawda uniemożliwia naliczanie opłat za przekroczenia mocy umownej operatorom systemów dystrybucyjnych przez operatora systemu przesyłowego, ale uzależnia wielkość mocy umownej wyznaczonej dla danego operatora systemu dystrybucyjnego od zmian układu pracy sieci przesyłowej i sieci zamkniętej 110 kV oraz pracy Jednostek Wytwórczych Centralnie Dysponowanych przez operatora systemu przesyłowego. W konsekwencji przyjęcie takiej definicji mocy umownej może spowodować nieuzasadniony wzrost kosztów dostawy energii elektrycznej do odbiorców końcowych.

Do dnia dzisiejszego nie zostało wydane również nowe rozporządzenie regulujące zasady kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w obrocie energią elektryczną. Projekt tego rozporządzenia z dnia 11.04.2006 r. zawiera podobną, niekorzystną dla operatorów systemów dystrybucyjnych, a w konsekwencji również dla wszystkich odbiorców energii elektrycznej definicję mocy umownej.

Podkreślić należy to, że w listopadzie ubiegłego roku zakończył pracę Zespół ds. Analizy Zakłóceń w Systemie Elektroenergetycznym 2006 roku, a Raport Końcowy z prac tego zespołu został opublikowany na stronie internetowej Ministerstwa Gospodarki wraz z pismem Podsekretarza Stanu Pana Tomasza Wilczaka, znak DE-VII-078-ML/06, z 2006 r. W Raporcie Końcowym na stronie 12 zapowiedziano zmianę modelu określania mocy umownych, tak aby uniezależnić wartość mocy umownej dla danego operatora systemu dystrybucyjnego od zmian układu pracy sieci przesyłowej i sieci zamkniętej 110 kV oraz pracy Jednostek Wytwórczych Centralnie Dysponowanych przez operatora systemu przesyłowego.

Z informacji, jakie uzyskałem, wynika, że Polskie Towarzystwo Przesyłu i Rozdziału Energii Elektrycznej (PTPiREE) powołało zespół specjalistów z podsektora dystrybucji energii elektrycznej, którego zadaniem jest opracowanie nowej metody określania mocy umownych spełniającej oczekiwania podsektora dystrybucji. Zespół ten opracował założenia nowej metody oraz nową definicję mocy umownej i aktualnie prowadzi obliczenia pokazujące wpływ nowej metody na rozliczenia pomiędzy operatorem systemu przesyłowego i operatorami systemów dystrybucyjnych oraz na wzajemne rozliczenia pomiędzy operatorami systemów dystrybucyjnych. Do prac w tym zespole zostali zaproszeni również przedstawiciele operatora systemu przesyłowego. Niestety docierają do nas niepokojące sygnały o destrukcyjnym wpływie operatora systemu przesyłowego na prace tego zespołu. Wywieranie wpływu przez operatora systemu przesyłowego na kształt rozliczeń za moc umowną wg własnej, niekorzystnej dla odbiorców, metody wyznaczania mocy umownej można zaobserwować w projektach rozporządzeń, o których mowa powyżej.

Ad 1.b.

W roku 2005 miały miejsce awarie elementów systemu przesyłowego, które operator systemy przesyłowego usuwał, nie dopełniając należytej staranności, i przedłużał czas usuwania awarii ponad dopuszczalny czas trwania przerw awaryjnych określony w umowach o świadczenie usług przesyłania zawartych z operatorami systemów dystrybucyjnych. W konsekwencji wyłączenia elementów sieci przesyłowej skutkowały zmianami rozpływów energii elektrycznej w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym i dużymi stratami finansowymi, jakie powstały u operatorów systemów dystrybucyjnych. Odszkodowań z tytułu poniesionych strat niektórzy operatorzy systemów dystrybucyjnych dochodzą na drodze sądowej.

Ponadto w okresie od czerwca do sierpnia 2006 r. doszło do licznych zagrożeń dla funkcjonowania systemu elektroenergetycznego, w tym w dniu 26 czerwca 2006 r. do wyłączeń odbiorców na obszarze północno-wschodniej Polski. Szczegółowy opis zakłóceń zawiera Raport Końcowy z prac Zespołu ds. Analizy Zakłóceń w Systemie Elektroenergetycznym 2006 roku (pismo Podsekretarza Stanu Pana Tomasza Wilczaka, znak DE-VII-078-ML/06, z 2006 roku).

Ad 2.

W związku ze zdarzeniami opisanymi powyżej operator systemu przesyłowego zagrożony ogromnymi odszkodowaniami finansowymi na rzecz operatorów systemów dystrybucyjnych wypowiedział, ze skutkiem na dzień 31.12.2006 r., umowy o świadczenie usług przesyłania energii elektrycznej wszystkim krajowym spółkom dystrybucyjnym i opracował nowe standardy umów o świadczenie usług przesyłania, tłumacząc to przedsięwzięcie koniecznością dostosowania umów do postanowień wynikających z nowej IRiESP. W rzeczywistości nowy wzorzec umowy o świadczenie usług przesyłania dla spółek dystrybucyjnych zawierał zapisy znacznie ograniczające odpowiedzialność operatora systemu przesyłowego za skutki awarii, wydłużające czasy trwania dopuszczalnych przerw awaryjnych w dostawie energii elektrycznej oraz utrzymywał niekorzystne zasady naliczania opłat za przekroczenia mocy umownej. W tej sytuacji okazało się niemożliwym uzgodnienie zapisów nowych umów z 12 spółkami dystrybucyjnymi, które wystąpiły do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z wnioskami o ustalenie warunków świadczenia usługi przesyłania energii elektrycznej przez operatora systemu przesyłowego na ich rzecz w trybie art. 8 ustawy Prawo energetyczne. Wobec niemożności rozstrzygnięcia sporów przed 1 stycznia 2007 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wydał postanowienie w trybie art. 8 ust. 2 i określił warunki kontynuowania dostaw do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sporu na warunkach dotychczasowych.

W związku z zaistniałą sytuacją w sektorze energetycznym zwracam się do Pana Ministra o:

1) przedstawienie harmonogramu wprowadzenia w życie rozporządzeń, o których mowa w art. 9 ust. 3 i art. 46 ust. 3 ustawy Prawo energetyczne,

2) przedstawienie harmonogramu wprowadzenia w życie zapowiadanych zmian, o których mowa w pkt 5.1 Raportu Końcowego z prac Zespołu ds. Analizy Zakłóceń w Systemie Elektroenergetycznym 2006 roku (pismo Podsekretarza Stanu Pana Tomasza Wilczaka, znak DE-VII-078-ML/06, z 2006 roku).

3) przedstawienie zamierzeń rządu w zakresie ochrony odbiorców energii elektrycznej przed nieuzasadnionym wzrostem opłat dystrybucji energii elektrycznej spowodowanym przyczynami opisanymi w niniejszej interpelacji,

4) przedstawienie zamierzeń rządu w zakresie poprawy pewności zasilania odbiorców energii elektrycznej i ich ochrony przed powtórzeniem się w przyszłości zakłóceń w dostawach energii elektrycznej.

Z poważaniem

Poseł Andrzej Czerwiński

Warszawa, dnia 3 stycznia 2007 r.