Pozew

Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji

Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji - z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 6360

w sprawie zapewnienia polskim podmiotom gospodarczym bezpieczeństwa przed samowolą urzędników różnych szczebli

Nawiązując do pisma z dnia 30 stycznia 2004 r. o sygn. SPS-0202-6360/04 przekazującego interpelację Posła na Sejm RP Pana Kazimierza Wójcika, dotyczącą działań władz Krakowa, z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

Organy administracji publicznej zobowiązane są działać na podstawie i w granicach prawa. Jakakolwiek możliwość podjęcia działań władczych przez organ administracji publicznej musi bezsprzecznie wynikać z przepisów prawa, zaś ich podstawą jest zawsze konkretna norma kompetencyjna.

Zarówno sądy, jak i poszczególne organy administracji publicznej samodzielnie rozstrzygają sprawy należące do ich kompetencji. Rozstrzygnięcia wydawane są wyłącznie w oparciu o odpowiednie przepisy prawa i w trybach przewidzianych dla danej kategorii spraw. Istotne pozostaje spostrzeżenie, iż zgodnie z art. 171 Konstytucji RP działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi na podstawie kryterium legalności (zgodności z prawem). Organami nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego są: Prezes Rady Ministrów i wojewodowie, a w zakresie spraw finansowych - regionalne izby obrachunkowe.

Ponadto należy wskazać, iż samorząd terytorialny, uczestnicząc w sprawowaniu władzy publicznej, przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Oznacza to, że w granicach prawa jednostka samorządu terytorialnego samodzielnie realizuje poszczególne zadania w oparciu o zastrzeżone dla jej organów kompetencje. Przyznana jednostkom samorządu terytorialnego zasada samodzielności (podlegająca ochronie sądowej), zarówno pod względem instytucjonalnym, jak i funkcjonalnym, znajduje odzwierciedlenie w poszczególnych ustawach ustrojowych, regulujących funkcjonowanie tych jednostek, m.in.: w ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) oraz ustawie z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (t.j.: Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1593 z późn. zm.). Wyrazem samodzielności gminy (działającej za pośrednictwem swoich organów) jest zatem m.in.: rozstrzyganie o zatrudnieniu oraz obsadzie kadrowej poszczególnych stanowisk i funkcji w administracji samorządowej. W myśl przepisu art. 4 pkt 4 ustawy o pracownikach samorządowych czynności z zakresu prawa pracy dokonuje w urzędzie jednostki samorządu terytorialnego wójt (burmistrz, prezydent miasta) m.in.: wobec pracowników urzędu. Wójt (burmistrz, prezydent miasta), pełniąc funkcję kierownika urzędu, wykonuje uprawnienia zwierzchnika służbowego w stosunku do pracowników urzędu oraz kierowników gminnych jednostek organizacyjnych (vide art. 33 ust. 3 w zw. z ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym).

Do podstawowych obowiązków pracownika samorządowego należy dbałość o wykonywanie zadań publicznych oraz o środki publiczne, z uwzględnieniem interesów państwa oraz indywidualnych interesów obywateli (vide art. 15 ust. 1 ustawy o pracownikach samorządowych). Ustawodawca reguluje również w powołanym powyżej akcie normatywnym problematykę odpowiedzialności porządkowej i dyscyplinarnej pracowników samorządowych, przewidując jednocześnie możliwość - w kwestiach nieuregulowanych w tej ustawie - odpowiedniego stosowania przepisów ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (t.j.: Dz. U. z 2001 r., Nr 86, poz. 953 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Jednocześnie wskazać należy, iż Wojewoda Małopolski - w ramach bieżącego nadzoru nad działalnością uchwałodawczą Rady Miasta Krakowa czy Zarządu (czyli organu wykonawczego funkcjonującego w poprzedniej kadencji) - nie stwierdził podjęcia przez organy Miasta Krakowa uchwały, która budziłaby jakiekolwiek kontrowersje w przedstawianym przez Pana Posła zakresie. Ponadto mając na uwadze kontekst sprawy, w szczególności jej cywilnoprawny charakter oraz fakt, iż stanowiła przedmiot oceny niezawisłych sądów, zdaniem Wojewody Małopolskiego nie wystąpiły takie okoliczności, które uzasadniałyby zainicjowanie działań wynikających np.: z art. 96 ustawy o samorządzie gminnym.

Uwzględniając uwarunkowania wynikające z art. 114 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (t.j.: Dz. U. z 2003 r., Nr 15, poz. 148 z późn. zm.), wskazujące, iż łączna kwota długu jednostki samorządu terytorialnego na koniec roku budżetowego nie może przekroczyć 60% dochodów tej jednostki w tym roku budżetowym, Wojewoda Małopolski podniósł, iż w chwili obecnej nie zachodzą przesłanki do wdrażania ewentualnych procedur sanacyjnych w tym przedmiocie. Jednocześnie jeżeli zaistnieje konieczność podjęcia takich działań, to zgodnie z zapewnieniem Wojewody Małopolskiego zostaną one podjęte we współpracy z Regionalną Izbą Obrachunkową.

Z informacji uzyskanych od Ministra Sprawiedliwości wynika, że Prokuratura Rejonowa Kraków-Śródmieście prowadziła postępowania karne, zainicjowane przez przedstawicieli ˝Forte˝ Sp. z o.o., którzy złożyli zawiadomienia o przestępstwach:

1) w sprawie niedopełnienia przez członków Zarządu Miasta Krakowa obowiązków, przez zaniechanie uregulowania skutków umowy dzierżawy, zawartej w dniu 28 kwietnia 1997 r. między Gminą Miasta Krakowa a spółką i narażenia jej interesów - przestępstwo z art. 231 § 1 kodeksu karnego (sygn. akt. 4 Ds 368/03);

2) w sprawie niedopełnienia przez członków Zarządu i pracowników Urzędu Miasta Krakowa obowiązków w zakresie prawidłowego gospodarowania mieniem Gminy Kraków przy podejmowaniu decyzji o wypowiedzeniu Spółce z o.o. ˝Forte˝ umowy dzierżawy nieruchomości, położonej przy ul. Radzikowskiego 99 w Krakowie - przestępstwo z art. 296 § 1 Kodeksu karnego i inne (sygn. akt. 4 Ds 26/00).

Odnośnie do pierwszej ze spraw informuję, iż w toku postępowania sprawdzającego ustalono, że spółka ˝Forte˝ w 1993 r. wygrała przetarg zorganizowany przez Urząd Miasta Krakowa na dzierżawę motelu ˝Krak˝. W trakcie trwania umowy dzierżawy spółka proponowała renegocjację umowy, która miałaby przewidywać możliwość budowy na wydzierżawionym terenie obiektu hotelowego. W dniu 28 czerwca 1999 roku na podstawie uchwały Nr 651/99 Zarządu Miasta Krakowa Gmina wypowiedziała spółce ˝Forte˝ umowę dzierżawy, uzasadniając decyzję niespełnieniem w terminie należnych z tytułu dzierżawy świadczeń. Spółka ˝Forte˝ skierowała do Sądu Okręgowego w Krakowie pozew o uznanie oświadczenia o wypowiedzeniu umowy dzierżawy za bezskuteczne z uwagi na brak podstaw faktycznych i prawnych takiego oświadczenia. Sąd Okręgowy w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 28 grudnia 2001 roku uznał decyzję Zarządu Miasta Krakowa o wypowiedzeniu umowy dzierżawy za bezskuteczną.

Spółka ˝Forte˝ w dniu 7 października 2003 roku skierowała do ww. Sądu pozew o zapłatę odszkodowania za niewywiązanie się przez Gminę Miasta Krakowa ze zobowiązań określonych w umowie dzierżawy. Postępowanie w tej sprawie pozostaje w toku.

W ocenie prokuratora badającego całokształt dokumentacji w przedmiotowej sprawie czyn, o którym zawiadomiła spółka ˝Forte˝, nie nosił znamion czynu zabronionego określonego w art. 231 § 1 Kodeksu karnego. Niekorzystne dla zawiadamiającego decyzje zostały przez niego zaskarżone w trybie administracyjnym oraz w postępowaniu cywilnym, w toku którego zapadły orzeczenia korzystne dla spółki ˝Forte. Kwestia ewentualnej szkody powstałej na skutek błędnych decyzji administracyjnych jest obecnie przedmiotem wytoczonego przez spółkę postępowania o odszkodowanie.

Wobec powyższych ustaleń w dniu 24 listopada 2003 r. odmówiono wszczęcia dochodzenia na podstawie przepisu art. 17 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania karnego.

Przedmiotowa decyzja nie jest prawomocna, gdyż została zaskarżona przez pokrzywdzoną spółkę. Prokurator Okręgowy nie przychylił się do zażalenia i w dniu 7 stycznia br. wraz z aktami sprawy zostało ono przekazane Sądowi Rejonowemu dla Krakowa - Śródmieścia.

W aktualnej sytuacji procesowej ocena zasadności omawianego rozstrzygnięcia - zgodnie z brzmieniem przepisu art. 306 § 2 K.p.k. - pozostaje wyłącznie we właściwości sądu.

Odnosząc się do drugiego zawiadomienia o przestępstwie złożonego przez spółkę ˝Forte˝, informuję, że uchwała Zarządu Miasta z 28 czerwca 1999 roku o wypowiedzeniu umowy została oparta na sprawozdaniu z kontroli realizacji umowy wieloletniej dzierżawy motelu ˝Krak˝ oraz ustaleniach komisji rewizyjnej, które - w ocenie zawiadamiającego o przestępstwie - były nieprawdziwe, a zalecenia i wnioski pokontrolne zmierzały do stworzenia pretekstu do rozwiązania umowy dzierżawy.

Analiza zgromadzonego w toku postępowania sprawdzającego materiału dowodowego nie dała podstaw do przyjęcia, iż działania przedstawicieli władz miasta nosiły znamiona przestępstwa z art. 296 § 1 K.k. bądź innych, w szczególności podniesionego w treści interpelacji Pana Posła K. Wójcika ˝fałszerstwa dokumentu˝. W dniu 10 marca 2000 roku odmówiono wszczęcia postępowania przygotowawczego w tej sprawie.

Jednocześnie informuję, iż Sąd Rejonowy dla Krakowa - Śródmieścia po rozpoznaniu zażalenia pokrzywdzonego postanowieniem z dnia 9 października 2000 roku utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie (sygn. akt. II Ko1 1273/00/S). W treści uzasadnienia orzeczenia Sąd podkreślił, że ustalenia faktyczne i ich ocena prawna, przyjęte przez prokuratora, są prawidłowe.

Twierdzenia przedstawicieli spółki ˝Forte˝ o niedopełnieniu obowiązków lub przekroczeniu uprawnień przez pracowników Urzędu Miasta Krakowa trudno uznać za uzasadnione.

W ocenie Prokuratury Apelacyjnej w Krakowie zasadność omawianego rozstrzygnięcia nie budzi zastrzeżeń. W przypadku ustalenia, iż w następstwie opisanych zdarzeń doszło do zaistnienia szkody w mieniu Gminy Kraków, będzie rozważana potrzeba podjęcia postępowania na nowo, w trybie przepisu art. 327 § 1 K.p.k.

Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, iż kwestionowane przez spółkę ˝Forte˝ działania i decyzje, podejmowane w toku postępowań administracyjnych, winny być weryfikowane w tym trybie bądź w drodze postępowania cywilnego, którą spółka obrała, dochodząc swych roszczeń. Uznanie wypowiedzenia umowy dzierżawy za bezskuteczne nie przesądza o przestępczym charakterze tej decyzji.

Należy nadmienić, że w toku prowadzonych postępowań nie ujawniono faktów, wskazujących na wywieranie nacisku wobec właściciela spółki ˝Forte˝ w celu sprzedaży tej spółki zagranicznemu podmiotowi.

Podniesiony w interpelacji Pana Posła zarzut braku reakcji organów prokuratury wobec przestępstw związanych z działaniami władz Miasta Krakowa na szkodę zarówno spółki, jak i Gminy, nie jest uzasadniony. Zgodnie z treścią przepisu art. 303 K.p.k. prokurator jest zobowiązany wszcząć postępowanie przygotowawcze w przypadku, gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa.

Zawiadomieniom o przestępstwach, złożonym przez spółkę ˝Forte˝ nadano właściwy bieg procesowy, a decyzje merytoryczne podjęto w oparciu o przepis art. 305 K.p.k. Podejmując określoną decyzję, prokurator kieruje się zgromadzonym w toku postępowania materiałem dowodowym, nie zaś interesami stron. Pierwsza ze wskazanych decyzji poddana będzie kontroli właściwego sądu, natomiast zasadność drugiej z nich była - niezależnie od kontroli odwoławczej - zbadana w trybie nadzoru służbowego w Prokuraturze Apelacyjnej w Krakowie.

Z poważaniem

Podsekretarz stanu

Jerzy Mazurek

Warszawa, dnia 27 lutego 2004 r.