Pozew

Odpowiedź zastępcy prokuratora generalnego - z upoważnienia ministra

Odpowiedź zastępcy prokuratora generalnego - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 4195

w sprawie zbadania prawidłowości działań Prokuratury Rejonowej w Gdańsku dotyczących wniesienia aktu oskarżenia przeciwko zastępcy Prezydenta Miasta Gdańska w związku z domniemanym przekroczeniem uprawnień przez funkcjonariusza publicznego

Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację posła Marka Biernackiego z dnia 8 czerwca 2006 r. w sprawie zbadania prawidłowości działań Prokuratury Rejonowej w Gdańsku dotyczących wniesienia aktu oskarżenia przeciwko Szczepanowi Lewnie, Zastępcy Prezydenta Miasta Gdańska, w związku z domniemanym przekroczeniem uprawnień przez funkcjonariusza publicznego, uprzejmie informuję, że w wyniku przeprowadzonego w Prokuraturze Apelacyjnej w Gdańsku badania akt zastępczych sprawy 3 Ds 11/06 Prokuratury Rejonowej Gdańsk-Wrzeszcz prowadzonej przeciwko Szczepanowi Lewnie (akta główne pozostają w dyspozycji Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe, który nie wyraził zgody na ich wypożyczenie) poczyniono następujące ustalenia.

Prokuratura Rejonowa Gdańsk-Wrzeszcz w Gdańsku prowadziła pod nr 3 Ds 41/05 (pierwotnie 3 Ds 195/05 byłej Prokuratury Rejonowej Gdańsk-Południe) postępowanie dotyczące przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy publicznych działających w imieniu gminy miasta Gdańska w związku z bezprzetargowym przekazaniem lokalu gastronomicznego znajdującego się przy ul. Długiej 18 i działania w ten sposób na szkodę gminy miasta Gdańska oraz osób prywatnych, tj. o czyn z art. 231 § 1 K.k. W toku tego postępowania na podstawie analizy dokumentów i zeznań świadków ustalono, że:

W dniu 1 października 1990 r. pomiędzy Sławomirem Smolińskim a PGM Gdańsk-Śródmieście została zawarta na czas nieokreślony umowa najmu lokalu przy ul. Długiej 18 stanowiącego własność gminy miasta Gdańska z ustaleniem stawki czynszowej na kwotę 35 000 zł za 1 m2 powierzchni użytkowej. Na mocy aneksu z dnia 15 marca 1999 r. czas trwania umowy zakreślono do dnia 30 marca 2003 r. z możliwością przedłużenia. Z uwagi na nieterminowe regulowanie należności czynszowych umowę kilkakrotnie wypowiadano, jednak z uwagi na ostateczne uregulowanie zaległości i zawierane ugody kolejne wypowiedzenia były anulowane.

W dniu 4 czerwca 2001 r. - po kolejnym wypowiedzeniu umowy - gmina Gdańsk złożyła w Sądzie Rejonowym w Gdańsku pozew przeciwko Sławomirowi Smolińskiemu z żądaniem nakazania pozwanemu opuszczenia i opróżnienia zajmowanego przez niego lokalu. Ostatecznie w dniu 12 listopada 2002 r. w niniejszej sprawie pod sygn. IX GC 860/02 zapadł wyrok zgodny z żądaniem pozwu. Od wyroku tego w dniu 30 grudnia 2002 r. apelację złożył Sławomir Smoliński. Z uwagi na to, że w dniu 27 grudnia 2002 r. pomiędzy stronami doszło do zawarcia kolejnej pozasądowej ugody, w lutym 2003 r. gmina Gdańsk zwróciła się do sądu z wnioskiem o zawieszenie postępowania. Wniosek ten został poparty również przez Sławomira Smolińskiego, w związku z czym postanowieniem z dnia 10 marca 2003 r. sąd zawiesił postępowanie międzyinstancyjne. W dniu 27 czerwca 2003 r. - w czasie zawieszenia postępowania - po raz kolejny Sławomirowi Smolińskiemu wypowiedziano umowę, doręczając wypowiedzenie jego żonie Julicie Nełka. W dniu 12 marca 2004 r. do Sądu Rejonowego w Gdańsku wpłynął wniosek gminy miasta Gdańska o podjęcie postępowania z zawieszenia, jednak z uwagi na fakt, iż od daty wydania postanowienia upłynął jeden rok, sąd złożonego wniosku nie uwzględnił i postanowieniem z dnia 31 marca 2004 r. postępowanie w sprawie umorzył.

W dniu 17 maja 2004 r. przeciwko Sławomirowi Smolińskiemu skierowano do Sądu Rejonowego w Gdańsku kolejny pozew o eksmisję (sygn. akt IX GC 1077/04), zaś w dniu 15 lipca 2004 r. również pozew o zapłatę powstałych zaległości czynszowych.

W dniu 6 września 2004 r. komisja składająca się z pracowników BOM-3 w Gdańsku udała się do lokalu Sławomira Smolińskiego, gdzie w obecności pracownika restauracji dokonano sprawdzenia i opisania stanu technicznego lokalu użytkowego. Tego samego dnia Dyrektor Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Miejskiego w Gdańsku Dimitris T. Skuras zwrócił się pisemnie do Gdańskiej Kompanii Energetycznej ENERGA SA z prośbą o odłączenie energii elektrycznej w lokalu zajmowanym przez Sławomira Smolińskiego.

W dniu 14 września 2004 r. do Urzędu Miejskiego w Gdańsku wpłynęło pismo, w którym Włodzimierz Soroczyński zwrócił się do Prezydenta Miasta Gdańska z ofertą zamiany zajmowanego przez niego lokalu użytkowego przy ul. Nowe Ogrody 35 na lokal użytkowy przy ul. Długiej 18/21 użytkowany przez Sławomira Smolińskiego. Pomimo pierwotnego stanowiska wskazującego na to, iż przedmiotowy lokal zostanie wynajęty jedynie w drodze przetargu, ostatecznie w dniu 6 grudnia 2004 r. Zastępca Prezydenta Miasta Gdańska Szczepan Lewna wyraził zgodę na proponowaną zamianę, z zachowaniem dotychczasowych warunków najmu, w tym stawki czynszu 12 zł/m2, przy jednoczesnym ustaleniu, iż warunkiem podpisania przez Włodzimierza Soroczyńskiego aneksu do umowy będzie spłata przez niego zadłużenia ciążącego na lokalu w wysokości 142 659,28 zł. Powyższa zgoda została wyrażona w oparciu o przepisy uchwały nr XXV /258/95 Rady Miasta Gdańska z dnia 5 października 1995 r. w sprawie zasad najmu lokali użytkowych, czynszów i ich płatności oraz podziału miasta Gdańska na ciągi handlowe - § 30 oraz w oparciu o pkt 3.9 Regulaminu bezprzetargowego wynajmu, podziału i łączenia lokali użytkowych oraz ich zamiany pomiędzy najemcami, zatwierdzonego uchwałą nr 30169/96 Zarządu Miasta Gdańska z dnia 2 kwietnia 1996 r. Nadto przed przekazaniem lokalu Włodzimierzowi Soroczyńskiemu uzyskano pozytywną opinię Komisji Polityki Gospodarczej i Morskiej Rady Miasta Gdańska oraz pozytywną opinię Komisji Turystyki i Sportu.

Pomimo zawisłego przed Sądem Rejonowym w Gdańsku postępowania o eksmisję przeciwko Sławomirowi Smolińskiemu w tym samym czasie, gdy trwały negocjacje z Włodzimierzem Soroczyńskim odnośnie do sposobu załatwienia jego oferty, na polecenie Zastępcy Prezydenta Miasta Gdańska Szczepana Lewny (co wynika z zeznań przesłuchanych świadków) został przygotowany harmonogram działań zmierzających do komisyjnego przejęcia lokalu przy ul. Długiej 18. Zgodnie z harmonogramem Sławomir Smoliński miał zostać pisemnie i telefonicznie powiadomiony o wyznaczonym terminie komisyjnego przejęcia lokalu i wezwany do niezwłocznego jego opróżnienia, a w przypadku niezastosowania się do wezwania na dzień 9 listopada 2004 r. zaplanowano komisyjne jego otwarcie, przystąpienie do czynności związanych z opróżnieniem pomieszczeń z ruchomości byłego najemcy i odzyskanie lokalu. Powyższy harmonogram został w dniu 29 października 2004 r. zaakceptowany przez Szczepana Lewnę.

W dniu 10 listopada 2004 r. powołana komisja składająca się z pracowników Urzędu Miejskiego w Gdańsku oraz przedstawicieli BOM-3 w asyście Straży Miejskiej dokonała wejścia do lokalu zajmowanego przez Sławomira Smolińskiego poprzez przecięcie kłódek w kracie zabezpieczającej drzwi i rozwiercenie zamka. Na miejscu dokonano zabezpieczenia pozostawionego mienia w postaci m.in. naczyń, mebli, urządzeń gastronomicznych, a także sprzętu komputerowego i dokumentacji. Zabezpieczone rzeczy zostały wywiezione i zdeponowane w magazynach urzędu.

Pismem z dnia 30 listopada 2004 r. adresowanym do Sądu Rejonowego w Gdańsku w sprawie IX GC 1077/04 gmina miasta Gdańska cofnęła złożony w dniu 17 maja 2004 r. pozew o eksmisję i zrzekła się roszczenia. W dniu 25 stycznia 2005 r. Zastępca Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Miejskiego w Gdańsku Barbara Majewska zwróciła się do Zespołu Radców Prawnych o opinię dotyczącą mienia Sławomira Smolińskiego pochodzącego z ˝porzuconego˝ lokalu użytkowego, a składowanego w magazynach urzędu. Jak wynika z opinii radcy prawnego Marii Drab z dnia 15 lutego 2005 r., działania podjęte w niniejszej sprawie, tj. samowolne otwarcie lokalu, bez tytułu prawnego, i przewiezienie rzeczy byłego dzierżawcy do innego pomieszczenia przez samego administratora nie mieściły się w granicach prawa i nie korzystały z jego ochrony.

W oparciu o wskazany powyżej materiał dowodowy śledztwo nr 3 Ds 41/05 prowadzone w Prokuraturze Rejonowej Gdańsk-Wrzeszcz w sprawie zaistniałego w okresie do dnia 9 grudnia 2004 r. w Gdańsku przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy publicznych działających w imieniu gminy miasta Gdańska w związku z bezprzetargowym przekazaniem lokalu gastronomicznego znajdującego się przy ul. Długiej 18 w Gdańsku i działania w ten sposób na szkodę gminy miasta Gdańska oraz osób prywatnych, tj. o przestępstwo z art. 231 § 1 K.k. oraz w sprawie zaistniałego w okresie od dnia 9 grudnia 2004 r. do 11 lutego 2005 r. w Gdańsku niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariuszy publicznych zobowiązanych do zajmowania się sprawami majątkowymi gminy miasta Gdańska podczas przekazywania nowemu najemcy lokalu gastronomicznego znajdującego się przy ul. Długiej 18 w Gdańsku i ustalania stawki czynszowej, w wyniku których to działań miała powstać znaczna szkoda majątkowa, tj. o przestępstwo z art. 296 § 1 K.k., na mocy postanowienia z dnia 30 grudnia 2005 r. zostało umorzone na podstawie art. 17 § l pkt 2 K.p.k. wobec stwierdzenia, że czyny będące przedmiotem postępowania nie zawierają znamion czynów zabronionych.

Jednocześnie z akt powyższej sprawy postanowieniem z dnia 30 grudnia 2005 r. wyłączono do odrębnego postępowania i zarejestrowano pod sygn. 3 Ds 11/06 materiały dotyczące m.in. przekroczenia uprawnień w związku z odzyskaniem lokalu położonego przy ul. Długiej 18 w Gdańsku zajmowanego przez Sławomira Smolińskiego.

Analiza istniejącego materiału dowodowego w ocenie prokuratora pozwoliła na przedstawienie Szczepanowi Lewnie, pełniącemu funkcję Zastępcy Prezydenta Miasta Gdańska, zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 K.k., tj. o to, że w okresie od października do listopada 2004 r. w Gdańsku, będąc funkcjonariuszem publicznym pełniącym funkcję Zastępcy Prezydenta Miasta Gdańska zobowiązanym do sprawowania nadzoru nad sprawami z zakresu gospodarowania lokalami użytkowymi na terenie miasta Gdańska, przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że nie dysponując tytułem wykonawczym w postaci prawomocnego wyroku sądu orzekającego eksmisję, polecił podległym sobie pracownikom opracowanie i realizację działań zmierzających do odebrania Sławomirowi Smolińskiemu zajmowanego przez niego lokalu użytkowego przy ul. Długiej 18, czym działał na szkodę interesu prywatnego. Podstawę powyższej decyzji stanowił zgromadzony w toku dotychczas prowadzonego postępowania materiał dowodowy w postaci uzyskanej z Urzędu Miejskiego w Gdańsku dokumentacji dotyczącej lokalu przy ul. Długiej 18 wynajmowanego przez Sławomira Smolińskiego, w tym przede wszystkim dokumenty bezpośrednio związane z działaniami podjętymi w celu odzyskania lokalu w okresie od października do listopada 2004 r., jak również zeznania złożone przez przesłuchanych świadków - pracowników Urzędu Miejskiego w Gdańsku posiadających wiedzę na temat zdarzeń będących przedmiotem postępowania.

Przesłuchany w charakterze podejrzanego w dniu 23 stycznia 2006 r. Szczepan Lewna nie przyznał się do popełnienia zarzuconego mu przestępstwa. W swoich wyjaśnieniach potwierdził jednak, iż decyzja o odebraniu Sławomirowi Smolińskiemu przedmiotowego lokaju bez niezbędnego tytułu wykonawczego była jego własną decyzją, której realizację powierzył podległym sobie pracownikom, podjętą w trosce o mienie publiczne, w obronie interesów miasta. Nadto wyjaśnił, że były to działania zmierzające do uniknięcia znacznie większych niż już powstała strat po stronie miasta, chociażby z uwagi na zbliżającą się zimę i związaną z tym możliwość na przykład pęknięcia rur w lokalu. Szczepan Lewna wyjaśnił również, iż w jego przekonaniu Sławomir Smoliński w wyniku podjętych czynności nie poniósł szkody, albowiem od września 2004 r. w przedmiotowym lokalu nie prowadził żadnej działalności. Podał też, że działania te były konieczne z uwagi na nieskuteczność złożonego pozwu o eksmisję i niemożność odzyskania lokalu.

Podkreślić należy, że zgodnie z obowiązującymi przepisami sprawy egzekucyjne należą do właściwości sądów oraz komorników i czynności egzekucyjne wykonywane mogą być jedynie przez te organy. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia legalności działań podjętych przez Szczepana Lewnę, który polecił opróżnienie lokalu bez stosownego tytułu. Niewątpliwe jest również, iż podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy, tj. tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności, którym nie dysponowano. Uznać zatem należy, że przy podejmowaniu decyzji wyżej wymieniony nie opierał się na wydanym w sprawie IX GC 860/02 wyroku, na co wskazuje chociażby fakt złożenia w maju 2004 r. kolejnego pozwu o eksmisję Sławomira Smolińskiego, które to postępowanie w dniu 10 listopada 2004 r., a więc w dniu opróżnienia lokalu, nie było zakończone.

Analizując poczynione w niniejszej sprawie ustalenia, stwierdzono, iż brak jest również podstaw do uznania, że działania zarzucane podejrzanemu Szczepanowi Lewnie były działaniami podjętymi w stanie wyższej konieczności, w warunkach art. 26 K.k., z tego względu, iż przepis ten wymaga działania w celu uchylenia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego dobru chronionemu prawem, a w niniejszej sprawie niebezpieczeństwa takiego nie było. Nie znajdują także uzasadnienia podnoszone przez podejrzanego argumenty o możliwości powstania dodatkowych strat w lokalu należącym do zasobów komunalnych miasta, spowodowanych pęknięciem rur czy kaloryferów, tym bardziej iż w swoich wyjaśnieniach sam podejrzany przyznał, że nie było przeprowadzone żadne badanie techniczne, które mogłoby na takie zagrożenie wskazywać. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie daje również podstaw do przychylenia się do twierdzeń podejrzanego, iż postępowanie sądowe, które zmierzało do odzyskania spornego lokalu, było nieskuteczne - w przedmiocie tym zapadł już raz wyrok sygn. IX GC 860/02, co potwierdza, iż istniała możliwość podjęcia legalnych działań w tym zakresie, a wskazać nadto należy, że kolejne postępowanie zainicjowane przez gminę w maju 2004 r. również dawało szansę na uzyskanie tytułu egzekucyjnego. Prowadzone postępowanie zostało bowiem zakończone umorzeniem nie na skutek przeszkód uniemożliwiających wydanie wyroku zgodnego z żądaniami pozwu, ale cofnięcia pozwu przez powoda.

Zebrany w tej sprawie materiał dowodowy stanowił podstawę do wniesienia 15 lutego 2006 r. do Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe aktu oskarżenia przeciwko Szczepanowi Lewnie o przestępstwo z art. 231 § 1 K.k. Wyrażona w nim przez prokuratora swobodna ocena dowodów pozostaje pod ochroną zasady wyrażonej w treści art. 7 K.p.k. i jej weryfikacja mogła nastąpić wyłącznie w trybie regulowanym przepisami K.p.k., tj. w prawomocnym wyroku sądu orzekającego w sprawie. Jak wynika z poczynionych ustaleń, Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe wyrokiem z dnia 8 września 2006 r. sygn. akt II K 146/06 uznał Szymona Lewnę za winnego popełnienia zarzuconego mu aktem oskarżenia czynu z art. 231 § l K.k. i wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres dwóch lat.

Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w interpelacji Pana Posła M. Biernackiego, uprzejmie przedstawiam, iż prezentowana przez Szczepana Lewnę linia obrony, tj. chęć ochrony interesu społecznego, co do której ustosunkowano się powyżej, mająca na celu uniemożliwienie ponoszenia dalszych strat, sama w sobie nie przesądza o tym, iż podjęte przez niego działania nie wyczerpały znamion przestępstwa z art. 231 § l K.k. Natomiast motywy tego działania powinny podlegać ocenie sądu i niewątpliwie mieć znaczenie dla wymiaru kary.

Z pisma Prokuratury Okręgowej w Gdańsku z dnia 6 września 2006 r. wynika, że decyzje zarówno w zakresie przedstawienia zarzutu, jak i skierowania aktu oskarżenia były samodzielnymi decyzjami Prokuratury Rejonowej Gdańsk-Wrzeszcz prowadzącej postępowanie. Prokuratura Okręgowa, Prokuratura Apelacyjna, jak również Prokuratura Krajowa nie podejmowały w tym zakresie żadnych działań.

Jednocześnie uprzejmie informuję, że w skutek artykułu prasowego, który ukazał się w ˝Gazecie Wyborczej˝ 26 stycznia 2006 r., pt. ˝Zarzuty wobec wiceprezydenta˝ Prokuratura Apelacyjna w Gdańsku w dniu 26 stycznia 2006 r. poleciła miejscowej Prokuraturze Okręgowej zbadanie prawidłowości podejmowanych w wyżej opisanej sprawie decyzji, w tym zasadności przedstawienia Szczepanowi Lewnie zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 231 § l K.p.k. W ocenie Prokuratury Okręgowej w Gdańsku przedstawienie zarzutu Szczepanowi Lewnie miało oparcie w materiale dowodowym i brak było podstaw do jego kwestionowania.

Odnosząc się natomiast do zarzutu podniesionego w interpelacji dotyczącego złożonego przez Szczepana Lewnę pisma z 9 lutego 2006 r. zatytułowanego ˝zażalenie˝ dot. sprawy 3 Ds 11/06, uprzejmie przedstawiam, że powyższe pismo wpłynęło do Prokuratury Apelacyjnej w Gdańsku 9 lutego 2006 r. i przekazane zostało w dniu 14 lutego 2006 r., według właściwości, Prokuratorowi Okręgowemu w Gdańsku - celem jego rozpoznania.

Na powyższe pismo Prokuratura Okręgowa w Gdańsku udzieliła Szczepanowi Lewnie odpowiedzi, w której wskazano, iż przejęcie postępowania nr 3 Ds. 11/06 do Prokuratury Okręgowej w Gdańsku nie jest możliwe, ponieważ w dniu 15 lutego 2006 r. w sprawie tej skierowano akt oskarżenia do sądu. Ponadto poinformowano skarżącego, że nie stwierdzono naruszenia przepisów procedury karnej przy formułowaniu wobec niego zarzutu popełnienia przestępstwa, jak również przy wnoszeniu aktu oskarżenia do sądu, a tym samym nie doszło do naruszenia jego gwarancji procesowych przysługujących mu jako stronie postępowania.

Jednocześnie uprzejmie przedstawiam, że postanowieniem z dnia 14 lutego 2006 r. ze sprawy 3 Ds 11/06 wyłączono materiały do odrębnego postępowania celem wyjaśnienia, czy doszło do popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 K.k. w związku z zawarciem w dniu 27 grudnia 2002 r. ugody przez likwidatora PGM w Gdańsku ze Sławomirem Smolińskim odnośnie do korzystania z lokalu przy ul. Długiej 18.

Zważywszy na przestawione wyżej okoliczności należy przyjąć, iż prokuratorzy prowadzący postępowanie 3 Ds 11/06 działali zgodnie z prawem w zakresie przysługujących kompetencji.

Łączę wyrazy szacunku

Zastępca prokuratora generalnego

Jerzy Engelking

Warszawa, dnia 13 września 2006 r.